Izjava bivšeg predsednika Srbije Borisa Tadića da je „besmisleno povlačiti paralele između ustaša i četnika“ izazvala je očekivanu, ali ne i potpuno razumljivu buru u medijskom prostoru širom regiona. Većina medija je prenoseći intervju izdvojila upravo varijacije na tu rečenicu, dobro znajući da će svaka nova rasprava o ustašama i četnicima privući više pažnje od tema koje neposredno određuju svakodnevni život ljudi. Tako je razgovor za N1, u kojem se govorilo i o političkoj situaciji u Srbiji, odnosima u regionu, Evropskoj uniji i stanju demokratije, ubrzo sveden na temu koja na ovim prostorima već decenijama funkcioniše kao siguran generator klikova, reakcija i političkih refleksa. Bez obzira na odmeren i pomirljiv ton Tadićevih izjava, na upozorenje da nepoznavanje istorije susednih naroda dodatno produbljuje međusobno udaljavanje i otežava svaki pokušaj normalnijih odnosa u regionu, ali i na njegovu politiku pokušaja približavanja dve zemlje i ublažavanja međusobne netrpeljivosti, koje je i sam u razgovoru evocirao, Tadić je u delu javnosti gotovo proglašen revizionistom, apologetom četništva, pa za neke i „četnikom“ samim. Na Tadićevu izjavu reagovao je i istoričar Tvrtko Jakovina, koji je nizom retoričkih pitanja o četničkim kolaboracijama i zajedničkom povlačenju sa ustašama 1945. godine prilično jasno sugerisao istorijsku istovetnost tih fenomena.
Bez namere da se ovde ulazi u istorijska arbitriranja, pogotovo tamo gde se i istoričari retko spore samo činjenicama, ipak vredi podsetiti da istorijski fenomeni ne moraju biti moralno nevini da bi bili različiti. Te razlike negirati nije znak antifašizma, nego intelektualne lenjosti. I možda i nesvesnog, ali evidentnog i nimalo bezazlenog doprinosa u učvršćivanju pojednostavljene predstave o istorijskim fenomenima čiji refleksi oblikuju i sadašnje društvo. Socijalistička Jugoslavija nastojala je da kroz formulu bratstva i jedinstva amortizuje međunacionalne sukobe, pa su složene i često neuporedive istorijske pojave neretko sabijane u zajedničku kategoriju „domaćih izdajnika i saradnika okupatora“. To je imalo svoju političku funkciju u državi koja je pokušavala da preživi sopstvene ratne traume, ali je dugoročno ostavilo prostor za pojednostavljivanja koja danas traju gotovo nezavisno od istorijskih činjenica.
Izraz „četnik“ tako se već decenijama u delu hrvatskog javnog i medijskog govora koristi krajnje dezavuirajuće i iskrivljeno. Tokom devedesetih u velikom delu hrvatskog javnog i medijskog govora služio je kao zbirni naziv za srpske vojne formacije, ali često i za Srbe uopšte, da bi vremenom prerastao u svojevrsnu etiketu. Terminologija je nastavila da živi i izvan ratnog konteksta: na stadionima, u navijačkom govoru, televizijskim debatama, političkim prepucavanjima i medijskim naslovima. Vremenom je termin postao toliko rastegljiv da se njime obuhvata sve od ratnog zločinca do političkog neistomišljenika, navijača, pevača iz Srbije ili naprosto Srbina kojeg treba moralno diskvalifikovati. I to je toliko učestalo, da je postalo gotovo neprimetno.
Da se termin koristi samo po opskurnim desničarskim portalima, to ne bi zavređivalo naročitu pažnju. Međutim, izraz „četnik“ u delu hrvatskog javnog prostora postao je toliko normalizovan da prolazi i tamo gde bi se očekivala veća jezička i istorijska preciznost. Izraz se u značenju etničke odrednice godinama provlači i kroz deo mejnstrim i liberalnih medija. I to u medijima koji su inače veoma pažljivi kada su u pitanju druge manjine i stereotipi, ali ovde kriterijumi odjednom postaju mnogo fleksibilniji.
U takvoj atmosferi svako insistiranje na nijansama ili razlikama automatski se doživljava kao pokušaj rehabilitacije, relativizacije ili prikrivene političke provokacije. Zato danas nije neobično videti ni transparente i poruke u kojima se srpski simboli, poput četiri ocila sa državnog grba, izjednačavaju sa nacističkom ikonografijom, kao da je reč o politički samorazumljivoj jednačini.
Boris Tadić je u intervjuu govorio o srpskom društvu koje je duboko podeljeno i u kojem je kultura dijaloga ozbiljno ugrožena. Ironija je u tome što je upravo reakcija na jednu njegovu istorijsku opasku pokazala koliko je ozbiljan dijalog o prošlosti gotovo nemoguć i u delu regiona koji Srbiju često posmatra sa pozicije demokratske, „evropske“ superiornosti.
