Kada je 2018. godine u pasošima koje izdaje Srbija ukinuto „srpsko“ kao oznaka državljanstva i zamenjeno formulacijom „državljanstvo Republike Srbije“, država je to učinila nakon upozorenja zaštitnika građana da pridev „srpsko“ pripadnike manjina može podvesti pod srpsku nacionalnu odrednicu, dok će genitiv doprineti „boljem osećaju“ onih koji jesu državljani Srbije, ali se ne smatraju Srbima. MUP je tu preporuku prihvatio, iako su sa stanovišta jezika i pridev i genitiv bili legitimna rešenja. Genitiv je odabran kao nedvosmisleniji, jer upućuje isključivo na državu, dok „srpski“, kao i većina prideva izvedenih od imena zemalja i naroda, može da se odnosi i na Srbiju i na Srbe. Promena nije bila neophodna, ali nije bila ni naročito dramatična.
Osam godina kasnije pridev traži revanš, i to na sportskom terenu. Vaterpolo savez Srbije 1. jula postao je Srpski vaterpolo savez, uz novi grb i objašnjenje da novi naziv „jasno definiše pripadnost naciji koju predstavlja“ i ističe pripadnost srpskom sportu. Rukometni savez Srbije krenuo je istim putem 9. avgusta, uz gotovo istovetno obrazloženje o nacionalnom i sportskom identitetu. Dva dana kasnije Bokserski savez Srbije postao je Srpski bokserski savez, na inicijativu boksera, trenera i klubova iz Srbije i Republike Srpske, koji su poželeli da jasnije izraze „identitet, tradiciju i pripadnost srpskom boksu“. Istog 11. avgusta Izvršni odbor Olimpijskog komiteta Srbije jednoglasno je podržao inicijativu da i on postane Srpski olimpijski komitet. Predloženo je i drugim savezima da razmotre slične promene, kako bi srpski sport pred Ekspo 2027. dobio ujednačen naziv i vizuelni identitet.
Ni ove promene nisu bile neophodne, kao što nije bilo neophodno ni da se 2018. godine „srpsko“ ukloni iz pasoša. Međutim, od dve legitimne jezičke mogućnosti u jednom ideološkom skoku stiglo se do „vrhunca nacionalizma i populizma“, kako su pojedini mediji protumačili ove promene. Sam pridev „srpski“ poistovetili su sa „srbovanjem“, a nove nazive sportskih udruženja predstavili kao dokaz lojalnosti tzv. režimu i jeftin patriotski poduhvat. Pojedinim medijskim i političkim krugovima dovoljan je podatak da nešto radi vlast pa da se to nešto automatski satanizuje. U ovom slučaju da se i pravopis pretvori u još jedan front političke borbe. U tom refleksu ima manje brige za manjine, a više potrebe da se u svemu srpskom traži skrivena opasnost. Čim se pređe granica, međutim, isto ono što u Srbiji izaziva uzbunu postaje sasvim obična evropska praksa. Postoje Francuski olimpijski komitet, Mađarski vaterpolo savez, Italijanska plivačka federacija, Hrvatski olimpijski odbor…
U Hrvatskoj paralelni pridev ne izaziva ni lingvističku ni građansku strepnju. Tu su Hrvatski sabor, Hrvatska radiotelevizija, Hrvatska narodna banka, Hrvatska gospodarska komora, Hrvatski zavod za zdravstveno osiguranje, Hrvatski zavod za mirovinsko osiguranje, Hrvatska pošta, Hrvatske željeznice, Hrvatske vode, Hrvatske šume, Hrvatske ceste i Hrvatske autoceste… (Primeri čiji parnjaci u Srbiji, po pravilu, nemaju pridev „srpski“ u nazivu.) I sport je, naravno, hrvatski: Hrvatski nogometni savez, Hrvatski rukometni savez, Hrvatski košarkaški savez, Hrvatski atletski savez i Hrvatski olimpijski odbor.
Proces preimenovanja i insistiranja na „hrvatskoj“ nacionalnoj odrednici počeo je još 1990. godine. Radiotelevizija Zagreb postala je Hrvatska radiotelevizija, Nogometni savez Hrvatske – Hrvatski nogometni savez, Društvo književnika Hrvatske postalo je Društvo hrvatskih književnika… Na snazi je tada još bio Ustav prema kojem je Hrvatska bila i „država srpskog naroda u Hrvatskoj“. Preimenovanja su, dakle, počela dok su Srbi, makar na papiru, još bili konstitutivan narod. Za njihovo „bolje osećanje“ genitiv se očigledno nije smatrao neophodnim. Talas preimenovanja nastavljen je narednih godina, zajedno sa temeljnom rekonstrukcijom državnog i nacionalnog identiteta.
To, naravno, ne znači da Srbija treba da se ugleda na Hrvatsku. Uporno ponavljanje nacionalnog prideva nije Hrvatsku učinilo uključivijom ni pravednijom niti sigurnijom u sopstveni identitet. Ali ne znači ni da Srbiju zbog istog postupka treba proglašavati nacionalističkim izuzetkom, kao da je učinila nešto do sada neviđeno i nezamislivo u pristojnom svetu. Genitiv nikome ne oduzima Srbiju, kao što pridev nikoga ne pretvara u Srbina. Ali pravilo po kojem sve može biti hrvatsko, francusko, mađarsko ili italijansko, dok samo srpsko mora prvo da dokaže da nije opasno, više nije gramatika. To je politika čiji dvostruki aršini odavno nemaju šta da traže u pravopisu.
