U Srpskom kulturnom centru u Zagrebu u subotu, 14. marta otvorena je izložba „Privrednikovi pitomci: naši mali rođaci sa sela“, koja kroz bogatu arhivsku građu predstavlja povijest Srpskog privrednog društva Privrednik s posebnim naglaskom na životne puteve njegovih pitomaca.

„Zahvaljujući Srpskom privrednom društvu Privrednik desetine hiljada siromašne, ali darovite djece s prostora Slavonije, Banije, Korduna, Like, Dalmacije i Bosne i Hercegovine izučile su zanate i izgradili živote vrijedne poštovanja. Istovremeno su svojim radom i posvećenošću poslu, svojom čestitošću, umnogome utjecali na privredni i kulturni preporod srpskog naroda, ali i na preporod društava i sredina u kojima su djelovali. Ovom izložbom podsjećamo na borbu tih pitomaca za vlastito dostojanstvo i dostojanstvo svoga naroda i za vrijednosti – dobročinstvo, rad i čestitost, danas nažalost zapostavljene vrijednosti u suvremenom svijetu. Oni svojim primjerom posvećenosti radu i čestitosti i nama danas služe kao uzori“ – rekao je na otvaranju izložbe Nikola Lunić, predsjednik Srpskog privrednog društva Privrednik i, uz Leona Ćevanića i Oliveru Radović, jedan od autora izložbe.

Postavka se zasniva na više od 260 fotografija, dokumenata, autentičnih svjedočanstava i dva video-zapisa, a građu su ustupile brojne institucije i arhivi. Najveći broj fotografija potiče iz Patrijaršije Srpske pravoslavne crkve, dok je veći dio dokumenata iz Državnog arhiva Srbije, koji čuva bogatu građu o djelovanju Privrednika do Drugog svjetskog rata. U postavci su zastupljeni i materijali Gradskog muzeja Vukovar, arhiva Radio-televizije Srbije, kao i predmeti iz Privrednikove i privatnih arhiva. Vizualni identitet i dizajn izložbe potpisuje Barbara Blasin.

Izložba je koncipirana kroz devet tematskih cjelina koje kronološki prate nastanak i razvoj Privrednika – od osnivanja organizacije i djelovanja njenog utemeljivača Vladimira Matijevića, jednog od najznačajnijih srpskih dobrotvora, do životnih priča pitomaca koji su zahvaljujući školovanju i zanatskom obrazovanju postajali ugledni zanatlije i trgovci širom južnoslavenskih prostora. Posebna pažnja posvećena je njihovom porijeklu, školovanju, radu i kasnijem društvenom usponu, ali i zajedništvu koje je Privrednik njegovao među svojim članovima.

Preko Srpskog privrednog društva Privrednik do početka Drugog svjetskog rata školovalo se čak 36.775 siromašne djece, koja su zahvaljujući pomoći dobrotvora, učitelja, sveštenika i poslodavaca dobivala priliku da izuče zanate i započnu samostalan i dostojanstven život.

Postavka se osvrće i na izazovne historijske periode u kojima je rad Privrednika bio zabranjivan ili ograničavan – tokom Prvog svjetskog rata, u vrijeme okupacije, kao i nakon Drugog svjetskog rata kada je organizaciji oduzeta imovina. Posljednja cjelina izložbe govori o obnovi i novom početku rada Privrednika, čija se misija pomaganja mladima nastavlja i danas.

Skup je blagoslovio i izložbu otvorio vladika Kirilo, administrator Mitropolije zagrebačko-ljubljanske, a otvaranju izložbe prisustvovali su brojni članovi Privrednika i gosti iz kulturnog i javnog života: otpravnica poslova u Ambasadi Srbije Dejana Peruničić, ministar savjetnik u ambasadi Radimir Džodić, konzul Republike Srbije u Zagrebu Vijoleta Palić, predsjednik Srpskog narodnog vijeća Boris Milošević, sveštenstvo Hrama Preobraženja Gospodnjeg u Zagrebu, direktor Srpske pravoslavne opšte gimnazije Slobodan Lalić, potpredsjednik Savjeta za nacionalne manjine Republike Hrvatske Milan Vukelić, predsjednik Sportsko-rekreativnog društva Srba u Hrvatskoj Milan Martinović, bivši predsjednik Republike Hrvatske Stipe Mesić. Među prisutnim gostima bili su i potomci Privrednikovih pitomaca, čime je otvaranje izložbe dobilo i posebnu emotivnu dimenziju. Među njima je bila i Slavica Beljak, članica Upravnog odbora Privrednika, čiji je otac bio jedan od nekadašnjih pitomaca ove organizacije. Otvaranju izložbe prisustvovao je i veći broj današnjih Privrednikovih stipendista, čime je simbolično potvrđen kontinuitet misije ove organizacije.

Izložba će u Zagrebu biti otvorena do 24. marta, nakon čega će biti predstavljena i na drugim lokacijama.