Srpsko privredno društvo Privrednik poziva na otvorenje izložbe

„Privrednikovi pitomci: naši mali rođaci sa sela“

posvećene generacijama siromašne, ali darovite djece s prostora Slavonije, Banije, Korduna, Like, Dalmacije i Bosne i Hercegovine koja su zahvaljujući Privredniku dobila priliku da izuče različite zanate i trgovinu i izgrade sebi dostojanstven život. Njihov rad i posvećenost poslu ostavili su dubok trag razvoja u privrednom i kulturnom životu srpskog naroda, kao i u društvima i sredinama u kojima su živjeli i radili.

Kroz fotografije, dokumente i sačuvana sjećanja izložba prati pojedinačne sudbine Privrednikovih pitomaca, njihovo porijeklo i zanate koje izučavaju. Upoznajemo njihove strahove i nesnalaženja u novim, često nenaklonjenim sredinama, daleko od topline i sigurnosti doma, kao i stroga pravila ponašanja kojih su se morali pridržavati. Pratimo i njihove živote nakon školovanja, na vjenčanjima, u vojskama, u dalekim prekooceanskim zemljama. U tim fotografijama i dokumentima ogleda se ne samo sudbina desetina hiljada Privrednikovih pitomaca, već i povijest i nesalomljivost srpskog naroda u krajiškim krajevima.

U vrijeme kada su mnoga krajiška sela u Hrvatskoj živjela u oskudici, a životne mogućnosti djece često bile ograničene na siromaštvo, jedan od najvećih srpskih dobrotvora Vladimir Matijević u Zagrebu osniva 1897. godine Srpsko privredno društvo Privrednik, koje će do početka 1941. godine odškolovati 36.775 siromašne djece za različite zanate i trgovinu. Ta djeca koju je Matijević s posebnom pažnjom nazivao „mojim malim rođacima sa sela“, postala su simbol jedne izuzetne ideje – da se dobročinstvo, solidarnost, znanje i rad mogu pretvoriti u nezamislivu snagu koja mijenja živote generacija. Među Privrednikovim pitomcima bilo je istaknutih javnih ličnosti – narodnih heroja, nosilaca Karađorđeve zvezde, kulturnih radnika i crkvenih dostojanstvenika.

Izložbu, koja sadrži preko 260 dokumenata, fotografija i video zapisa, priredili su Nikola Lunić, Olivera Radović i Leon Ćevanić, a postavka se zasniva na arhivskoj građi koju su ustupili: Patrijaršija Srpske pravoslavne crkve, Državni arhiv Srbije, Radio televizija Srbije i Gradski muzej Vukovar.

Svečano otvorenje izložbe održat će se u subotu, 14. marta u 19 sati u Srpskom kulturnom centru u Zagrebu, a izložba će biti otvorena za posjetitelje do 24. marta 2026. godine.

U nastavku pogledajte nekoliko fotografija koje su dio postavke.